ADN-KENNIS • CLASSIFICATIE

Classificatiecodes in het ADN

Wat betekenen F1, FT1, 2F, 2TC en C5? Leer de codes stap voor stap lezen, zonder letters en cijfers met elkaar te verwarren.

Met overzichtstabellen, concrete voorbeelden en controlevragen. Gebaseerd op de code-indeling van ADN 2025.

Begrijpen · herkennen · toepassen

Zo wordt de theorie duidelijk

Een classificatiecode vat eigenschappen samen binnen een bepaalde gevarenklasse. Leer de code lezen in de juiste context en voorkom dat je er meer uit afleidt dan erin staat.

Naar de volledige uitleg en hulpmiddelen

Lees een code altijd samen met de gevarenklasse.

Een cijfer in de code is niet automatisch een maat voor de ernst.

De code vervangt geen vervoersnaam, verpakkingsgroep of volledige tabelrij.

Uitleg 1

De klasse is je woordenboek

Dezelfde letter of hetzelfde cijfer krijgt betekenis binnen de indeling van de betreffende klasse. Begin daarom bij de klasse en lees daarna de omschrijving van de code in hoofdstuk 2.2. Een los codekaartje zonder klasse is een onvolledige informatiebron.

Een nuttige vergelijking is F1 bij klasse 3 en 2F bij klasse 2. Beide bevatten F, maar de opbouw hoort bij een andere indeling. In de gascodes heeft het cijfer betrekking op de soort gas; bij andere klassen onderscheidt het een andere subgroep. Leer dus geen universele cijferregel die voor alle klassen zou gelden.

Uitleg 2

Wat een code wel en niet samenvat

Een code kan wijzen op bijkomende gevaren, bijvoorbeeld een combinatie van brandbaarheid en giftigheid. Daarmee helpt hij je de stofgroep begrijpen. Toch moet je de vereiste etiketten en verdere voorschriften uit de juiste positie en bepalingen halen. Je tekent niet zelf een transportetiket op basis van alleen een letter.

De verpakkingsgroep is een apart gegeven, waar deze is toegewezen. Ook de vervoersnaam, het UN-nummer en eventuele technische benaming zijn afzonderlijke onderdelen. Het is daarom normaal dat een document meerdere codes en aanduidingen bevat. Ze beantwoorden verschillende vragen en kunnen niet zomaar worden samengevoegd tot één eigen afkorting.

Uitleg 3

Van herkennen naar onderbouwen

Oefen met een bestaande tabelpositie: noteer eerst de gevarenklasse, daarna de classificatiecode. Zoek vervolgens de omschrijving in de bijbehorende paragraaf van 2.2. Leg in gewone taal uit welke eigenschappen die code aanduidt. Controleer daarna of jouw uitleg past bij de volledige beschrijving en overige gegevens.

Stel bij een vergelijkbare stof steeds opnieuw vast welke positie van toepassing is. Een mengsel met een andere samenstelling kan anders worden ingedeeld. Het feit dat twee producten hetzelfde worden gebruikt, zoals reinigen of ontvetten, bewijst niets over hun transportclassificatie. Gebruik de vastgestelde productgegevens; ga niet zelf classificeren op basis van een handelsnaam.

Uitleg 4

Houd transport en productetikettering apart

Op een veiligheidsinformatieblad staan CLP-gevaren en transportgegevens naast elkaar. De CLP-gevarenaanduidingen, zoals H-zinnen, zijn geen ADN-classificatiecodes. Het zijn verschillende systemen voor verschillende doelen. Ook een herkenbaar symbool is geen volledige vertaling tussen die systemen.

Bij een verschil tussen documenten is de juiste vervolgstap navraag naar de vastgestelde classificatie. Schrijf niet stilzwijgend de ene code over de andere heen. Voor het examen helpt een vaste volgorde: welk systeem, welke klasse, welke code en welke vindplaats? Daarmee voorkom je dat een goed onthouden afkorting toch op de verkeerde vraag wordt toegepast.

Denk mee aan boord

Een letter zegt nog niet alles

Fictieve leersituatie: op het ene document staat klasse 2 met code 2F en op een ander klasse 3 met code F1. Een cursist zegt: “Allebei F, dus dezelfde voorschriften.” Wat leg je uit?

Bekijk de uitleg

F helpt brandbaarheid herkennen, maar de producten behoren tot verschillende gevarenklassen en de codes hebben een andere opbouw. Lees de klassegebonden omschrijving, de volledige tabelpositie en verdere voorschriften. Een gedeelde letter maakt de vervoersvoorwaarden niet gelijk.

Even oefenen

Test je begrip

Probeer eerst zelf een antwoord te geven. Open daarna de toelichting.

Waar zoek je de betekenis van een classificatiecode op?

In de bepalingen van de betreffende klasse in ADN 2.2, in samenhang met de juiste tabelpositie.

Is code 2 altijd gevaarlijker dan code 1?

Nee. Het cijfer kan een soort of subgroep aanduiden. De betekenis volgt uit de klasse; het is geen algemene ernstschaal.

Kan een H-zin een ADN-classificatiecode vervangen?

Nee. H-zinnen horen bij CLP. Voor vervoer gebruik je de vereiste transportclassificatie en documentgegevens.

Dit neem je mee

Van begrijpen naar toepassen

  • Klasse eerst, code daarna.
  • Gebruik geen universele cijferregel.
  • Houd CLP en ADN uit elkaar.
Bronnen bij deze uitleg
Verder lezen en gebruiken

Volledige uitleg en hulpmiddelen

Bekijk hieronder de aanvullende uitleg, illustraties en hulpmiddelen bij dit onderwerp.

↑ Terug naar de leeruitleg

1. Wat is een classificatiecode?

Een classificatiecode is een korte aanduiding die een gevaarlijke stof of een gevaarlijk voorwerp binnen zijn gevarenklasse verder indeelt. De klasse vertelt tot welke grote groep het behoort. De code maakt die indeling specifieker.

Bijvoorbeeld: klasse 3 gaat over brandbare vloeistoffen. Binnen die klasse betekent FT1 dat het om een brandbare, giftige vloeistof gaat. De code is dus een compact stukje informatie over de transportindeling.

Lees altijd de klasse erbij. Een code heeft betekenis binnen de betreffende klasse. Het is geen universeel systeem waarin elk cijfer overal hetzelfde betekent.

2. Waar vind je de code?

In tabel A én tabel C van hoofdstuk 3.2 staat de classificatiecode in kolom 3b. Kolom 3a geeft de klasse aan. De uitleg van de code vind je in het bijbehorende gedeelte van hoofdstuk 2.2.

Tabel A is de algemene lijst van gevaarlijke goederen. Voor vervoer in tankschepen kijk je daarnaast naar de juiste positie in tabel C. Gebruik de rij die past bij de stof, eigenschappen, verpakkingsgroep en eventuele bijzondere omschrijving.

Wat zoek je?Waar kijk je?
KlasseKolom 3a
ClassificatiecodeKolom 3b
Verpakkingsgroep, indien van toepassingKolom 4
Etiketten in tabel A / gevaren in tabel CKolom 5
Betekenis van de classificatiecodeHoofdstuk 2.2, bij de betreffende klasse

3. Welke gegevens mag je niet verwarren?

GegevenWat vertelt het?Voorbeeld
UN-nummerDe transportpositie waaronder de stof of het voorwerp is ingedeeld.UN 1230
GevarenklasseDe hoofdgroep van de transportindeling.3
ClassificatiecodeDe verdere indeling binnen die klasse.FT1
VerpakkingsgroepDe gevaarlijkheidsgroep voor de toepassingen waarvoor deze is toegekend.II
GevaarsidentificatienummerEen apart nummer voor gevaaridentificatie; niet dezelfde code.Bijvoorbeeld 33
TemperatuurklasseDe toegestane maximale oppervlaktetemperatuur van geschikt materieel.T1–T6
ExplosiegroepIndeling die verband houdt met ontstekingsbescherming.IIA, IIB, IIC

T1 als classificatiecode bij klasse 6.1 is iets anders dan temperatuurklasse T1. Hetzelfde teken kan in een andere kolom dus een andere betekenis hebben.

4. De belangrijkste letters herkennen

LetterGebruikelijke betekenis in deze contextLet op
FBrandbaarNiet verwarren met brandklasse F bij blusmiddelen.
TGiftigZegt niet op zichzelf welke verpakkingsgroep geldt.
CBijtendNiet hetzelfde als een scheepstype C.
OOxiderend / brandbevorderendEen oxiderende stof hoeft zelf niet brandbaar te zijn.
AVerstikkend, bij de gasgroepen van klasse 2Niet hetzelfde als type A bij explosieven of peroxiden.
WOntwikkelt brandbare gassen bij contact met waterZie de precieze klasse en code.
SWordt bij verschillende klassen gebruikt voor zelfverhitting of zelfontledingDe klasse bepaalt de betekenis; geen universele vertaling.
PWordt onder meer gebruikt voor organische peroxiden en polymeriserende stoffenOok hier is de klasse noodzakelijk.
MVerdere indeling bij klasse 9Het cijfer benoemt een specifieke groep.

Letters zijn een hulpmiddel om de code te herkennen. Gebruik de officiële omschrijving om vast te stellen wat een volledige code betekent.

5. Wat betekent het cijfer?

Bij veel klassen is het cijfer een subgroepnummer. Het kan bijvoorbeeld onderscheid maken tussen vloeibaar en vast, organisch en anorganisch, of verschillende soorten voorwerpen.

Het is geen algemene schaal van gevaarlijkheid. C5 is niet automatisch gevaarlijker dan C1. Bij klasse 2 heeft het voorste cijfer juist een eigen betekenis: de gasvorm of categorie waarin het wordt vervoerd. Bij klasse 1 staat vooraan de subklasse, zoals 1.4.

6. Klasse 2: zo lees je gascodes

Een gascode bestaat uit een cijfer en een of meer letters. Je kunt hem in twee delen lezen: de gasvorm of categorie en de gevaarseigenschappen. In tabellen kan 2F ook als 2 F worden weergegeven.

2F

2: vloeibaar gemaakt gas.
F: brandbaar.
Samen: een brandbaar, vloeibaar gemaakt gas.

CijferBetekenis in klasse 2
1Samengeperst gas
2Vloeibaar gemaakt gas
3Sterk gekoeld, vloeibaar gemaakt gas
4Opgelost gas
5Spuitbussen en kleine houders met gas (gaspatronen)
6Andere voorwerpen die gas onder druk bevatten
7Niet onder druk staande gassen met bijzondere voorschriften (gasmonsters)
8Chemicaliën onder druk
9Geadsorbeerd gas

7. De letters bij klasse 2

GroepBetekenis
AVerstikkend
OOxiderend
FBrandbaar
TGiftig
TFGiftig en brandbaar
TCGiftig en bijtend
TOGiftig en oxiderend
TFCGiftig, brandbaar en bijtend
TOCGiftig, oxiderend en bijtend

Deze lijst betreft de gewone gasgroepen. Spuitbussen en chemicaliën onder druk hebben eigen regels. Vertaal hun code daarom met de juiste bepaling in hoofdstuk 2.2.2.

Een gas in groep A is niet ongevaarlijk. Het kan zuurstof verdringen. De gascode vertelt bovendien niets over een veilige concentratie om in te ademen.

8. Drie gasvoorbeelden

VoorbeeldCodeZo lees je hem
Samengeperste stikstof, UN 10661ASamengeperst, verstikkend gas.
Watervrije ammoniak, UN 10052TCVloeibaar gemaakt, giftig en bijtend gas.
Chloor, UN 10172TOCVloeibaar gemaakt, giftig, oxiderend en bijtend gas.

De letters beschrijven de transportindeling. Dat een eigenschap niet in de code staat, betekent niet dat die eigenschap in de praktijk onmogelijk is. Bij ammoniak moet je bijvoorbeeld ook de afzonderlijke gevarenvermelding en de veiligheidsinformatie lezen.

9. Klasse 3: brandbare vloeistoffen

CodeBetekenis binnen klasse 3
F1Brandbare vloeistoffen met een vlampunt van ten hoogste 60 °C
F2Vloeistoffen met vlampunt boven 60 °C die op of boven hun vlampunt verwarmd worden vervoerd
F3Voorwerpen die brandbare vloeistoffen bevatten
F4Vloeistoffen met vlampunt boven 60 °C die verwarmd binnen 15 K onder hun vlampunt worden vervoerd
F5Niet elders genoemde stoffen met een zelfontbrandingstemperatuur van ten hoogste 200 °C
FT1Brandbare, giftige vloeistoffen
FT2Brandbare, giftige vloeistoffen gebruikt als bestrijdingsmiddel
FCBrandbare, bijtende vloeistoffen
FTCBrandbare, giftige en bijtende vloeistoffen
DVloeibare ontplofbare stoffen waarvan de explosieve eigenschappen zijn onderdrukt

Benzine, UN 1203: klasse 3, F1, verpakkingsgroep II. Methanol, UN 1230: klasse 3, FT1, verpakkingsgroep II. Methanol heeft dus een giftigheidsaspect in zijn classificatiecode dat F1 niet bevat.

Vlampunt en zelfontbrandingstemperatuur zijn verschillende eigenschappen. De code vervangt de meetgegevens en vervoersvoorwaarden niet.

10. Klasse 6.1: giftige stoffen

Bij klasse 6.1 staat giftigheid centraal. Een code kan daarna aanvullende gevaren en het soort stof aangeven.

CodeBetekenis
T1Giftige organische vloeistoffen zonder bijkomend gevaar in deze indeling
T2Giftige organische vaste stoffen zonder bijkomend gevaar in deze indeling
T4Giftige anorganische vloeistoffen zonder bijkomend gevaar in deze indeling
T5Giftige anorganische vaste stoffen zonder bijkomend gevaar in deze indeling
TF1Giftige, brandbare vloeistoffen
TC1Giftige, bijtende organische vloeistoffen
TC2Giftige, bijtende organische vaste stoffen
TC3Giftige, bijtende anorganische vloeistoffen
TC4Giftige, bijtende anorganische vaste stoffen
TC5Voorwerpen met giftige, bijtende stoffen

Dit is een selectie van veelvoorkomende groepen. De volledige indeling bevat onder meer bestrijdingsmiddelen, monsters en stoffen met oxiderende of waterreactieve eigenschappen.

FT1 en TF1 zijn niet hetzelfde. FT1 hoort bij klasse 3; TF1 bij klasse 6.1. Beide kunnen brandbaarheid en giftigheid bevatten, maar de officiële indeling verschilt.

11. Klasse 8: bijtende stoffen

Bij de C-codes zonder bijkomend gevaar helpt het cijfer om zuur of basisch, organisch of anorganisch, vloeibaar of vast te onderscheiden.

CodeGroepSoort
C1ZuurAnorganisch, vloeibaar
C2ZuurAnorganisch, vast
C3ZuurOrganisch, vloeibaar
C4ZuurOrganisch, vast
C5BasischAnorganisch, vloeibaar
C6BasischAnorganisch, vast
C7BasischOrganisch, vloeibaar
C8BasischOrganisch, vast
C9Overige bijtende stoffenVloeibaar
C10Overige bijtende stoffenVast
C11VoorwerpenVoorwerpen met bijtende stoffen

Zoutzuur, UN 1789: C1. Natriumhydroxideoplossing, UN 1824: C5. In tabel A komen voor deze posities meerdere verpakkingsgroepen voor. Alleen de code vertelt dus niet welke verpakkingsgroep jouw product heeft.

12. Bijkomende gevaren bij klasse 8

CodegroepBetekenis
CFBijtend en brandbaar
CSBijtend en voor zelfverhitting vatbaar
CWBijtend; ontwikkelt brandbare gassen met water
COBijtend en oxiderend
CTBijtend en giftig
CFTBijtend, brandbaar en giftig
COTBijtend, oxiderend en giftig

Waar een cijfer wordt toegevoegd, zoek je de volledige code op. Zo is CT1 een vloeibare stof en CT2 een vaste stof. CT3 betreft voorwerpen.

CO als classificatiecode is geen formule voor koolmonoxide. In deze kolom betekent de combinatie C + O: bijtend en oxiderend.

13. De andere klassen in één overzicht

KlasseHoe herken je de indeling?
1 — Ontplofbare stoffen en voorwerpenEen subklasse en compatibiliteitsgroep, bijvoorbeeld 1.4S. Dit is een eigen codesysteem.
4.1 — Brandbare vaste stoffen en verwante groepenOnder meer F-, S-, D- en PM-codes; de groepen omvatten onder andere zelfontledende en polymeriserende stoffen.
4.2 — Voor zelfontbranding vatbare stoffenS-codes en combinaties voor aanvullende gevaren.
4.3 — Stoffen die met water brandbare gassen ontwikkelenW-codes en combinaties.
5.1 — Oxiderende stoffenO-codes en combinaties.
5.2 — Organische peroxidenP1 of P2; onderscheid hangt samen met temperatuurbeheersing.
6.2 — Infectueuze stoffenI1 tot en met I4, voor verschillende groepen.
7 — Radioactieve stoffenGeen classificatiecode in kolom 3b.
9 — Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpenM-codes; bijvoorbeeld M6 voor bepaalde milieugevaarlijke vloeistoffen.

Dit overzicht helpt navigeren. De letters hebben niet bij alle klassen dezelfde betekenis. Lees de definitie van de code in de eigen klasse.

14. Klasse 1: bijvoorbeeld 1.4S

Bij klasse 1 is de vorm anders: 1.4 is de subklasse en S de compatibiliteitsgroep. Je leest dit niet als “zelfverhittend, subgroep 1.4”.

De compatibiliteitsgroep helpt stoffen en voorwerpen volgens hun eigenschappen te groeperen. Voor samenlading gelden afzonderlijke voorschriften. Een code is geen toestemming om willekeurige ontplofbare goederen bij elkaar te plaatsen.

15. Classificatiecode en verpakkingsgroep

De code beschrijft de subgroep. De verpakkingsgroep beschrijft, waar deze van toepassing is, de toegekende gevaarlijkheidsgroep: I voor groot gevaar, II voor middelmatig gevaar en III voor geringer gevaar.

Dat zijn twee afzonderlijke gegevens. Twee producten kunnen dezelfde classificatiecode hebben en toch in verschillende verpakkingsgroepen vallen. Klassen en bepaalde stoffen of voorwerpen waarvoor geen verpakkingsgroep is toegekend moet je niet zelf een I, II of III geven.

16. Tabel C: de code vertelt niet het hele verhaal

Voor tankschepen is dit extra belangrijk. De classificatiecode in kolom 3b is een onderdeel van de rij. Kolom 5 bevat een afzonderlijke gevarenvermelding, waarin ook ADN-specifieke aanduidingen kunnen staan.

Bij benzine kan naast F1 een uitgebreidere gevarenvermelding staan, met onder meer milieugevaar en gezondheidsgevaren. Je mag uit de letter F daarom niet afleiden dat uitsluitend brandbaarheid relevant is.

De verdere kolommen bepalen eisen aan het schip, ladingtanks, installaties, uitrusting en bedrijfsvoering. Het scheepstype, de temperatuurklasse, explosiegroep en seinvoering mag je niet uit alleen F1 of FT1 afleiden.

17. Een stof opzoeken in zes stappen

  1. Stel vast wat het product is. Gebruik de juiste benaming, samenstelling en beschikbare transportgegevens.
  2. Zoek het UN-nummer op. Lees alle mogelijke rijen en kies de passende positie.
  3. Lees klasse én classificatiecode. Noteer kolom 3a en 3b samen.
  4. Controleer de definitie. Zoek de code bij de juiste klasse in hoofdstuk 2.2.
  5. Lees verpakkingsgroep en gevaren. Controleer ook bijzondere bepalingen en andere relevante gegevens.
  6. Pas de vervoersregels toe. Voor tankschepen: controleer de juiste tabel-C-rij en alle toepasselijke voorschriften.

Gebruik de code om een vastgestelde indeling te begrijpen. Stel geen nieuwe classificatie vast op basis van alleen geur, productnaam of één gevaarseigenschap.

18. Mengsels en N.E.G.-posities

Een mengsel kan onder een specifieke benaming of onder een verzamelpositie vallen. N.E.G. betekent “niet elders genoemd”. Zo’n positie is bedoeld voor producten die aan de omschrijving en indelingscriteria voldoen.

De keuze hangt af van samenstelling, eigenschappen en de regels voor de overheersende gevaren. Het hoogste cijfer in een code bepaalt die keuze niet. Een technische benaming kan verplicht zijn; controleer de betreffende bijzondere bepalingen.

Rubriek 14 van het veiligheidsinformatieblad helpt bij transportgegevens. Controleer of die gegevens bij jouw product en het vervoer over de binnenwateren passen. Bij twijfel laat je de indeling door de verantwoordelijke deskundige beoordelen.

19. Veelgemaakte fouten

FoutBetere aanpak
“Het cijfer 5 is gevaarlijker dan 1.”Zoek de betekenis van de subgroep op.
“T1 betekent altijd temperatuurklasse T1.”Controleer kolom en klasse.
“F1 vertelt alle gevaren van benzine.”Lees ook kolom 5 en de overige gegevens.
“Een 2 in 2F is een gevaarsklasse.”Het is de categorie binnen klasse 2.
“CO betekent hier koolmonoxide.”In een classificatiecode bij klasse 8 zijn C en O gevaarletters.
“Ik kan FT1 en TF1 omwisselen.”Lees beide bij hun eigen klasse.
“Elke klasse heeft een code.”Klasse 7 heeft geen classificatiecode.
“De code bepaalt het aantal kegels.”Gebruik de toepasselijke seinvoeringsregels en gegevens.

20. Controlevragen

Waar staat de classificatiecode in tabel A en C?

In kolom 3b. De klasse staat in kolom 3a.

Wat betekent 2F bij klasse 2?

Een vloeibaar gemaakt, brandbaar gas.

Is groep A bij klasse 2 ongevaarlijk?

Nee. Het betreft verstikkende gassen; zuurstofverdringing kan levensgevaarlijk zijn.

Wat betekent FT1 bij klasse 3?

Een brandbare, giftige vloeistof.

Is C5 gevaarlijker dan C1?

Dat kun je niet uit het cijfer afleiden. Het zijn andere subgroepen.

Wat betekent C5?

Een basische, anorganische vloeistof in de genoemde klasse-8-groep.

Is T1 hetzelfde als temperatuurklasse T1?

Nee. T1 bij klasse 6.1 duidt giftige organische vloeistoffen aan; de temperatuurklasse is een ander gegeven.

Kun je uit F1 het scheepstype bepalen?

Nee. Lees de toepasselijke tabel-C-rij en voorschriften.

Welke klasse heeft geen classificatiecode?

Klasse 7.

Waarom moet je ook kolom 5 lezen?

Daar staan de etiketten of gevaren; de classificatiecode bevat niet de volledige vervoersinformatie.

21. Een korte leeskaart

UN-nummer → juiste rij → klasse → code → betekenis → overige voorschriften.

Onthoud vooral: klasse erbij lezen, het cijfer niet als gevaarsniveau zien en tabel C volledig gebruiken.

Deze uitleg volgt de code-indeling van ADN 2025. Gebruik voor een concrete zending de geldende voorschriften en de juiste transportgegevens.

Lees verder: Gevarenklassen · Tabel A · Tabel C · Temperatuurklassen · ADN 2025.