Vrijgestelde hoeveelheden
Wanneer kan bij het vervoer van gevaarlijke goederen gebruik worden gemaakt van de vrijstelling op basis van de vervoerde hoeveelheid? Leer hoe je de grens van 3.000 kg en de hoeveelheden van 0, 300 en 3.000 kg uit de tabel toepast.
Zo wordt de theorie duidelijk
Een kleine hoeveelheid gevaarlijke goederen kan onder een vrijstelling vallen, maar klein is geen vaste maat. Je moet weten welke regeling je gebruikt en welke voorwaarden blijven gelden.
De vrijstelling van 1.1.3.6 gaat over colli en bruto massa.
Een totaal onder 3.000 kg is op zichzelf niet voldoende.
Vrijgesteld betekent niet dat verpakking en documenten onbelangrijk worden.
Begin bij de goede vrijstelling
Het ADN kent verschillende vrijstellingen. De vrijstelling in 1.1.3.6 heeft betrekking op hoeveelheden aan boord van schepen. Verwar deze niet met gelimiteerde hoeveelheden in verpakkingen uit hoofdstuk 3.4, vrijgestelde hoeveelheden uit hoofdstuk 3.5 of de beperkingen van de vervoerde hoeveelheid uit 7.1.4.1.
Bij 1.1.3.6 kijk je naar gevaarlijke goederen in colli. Bruto massa betekent hier dat je niet uitsluitend de inhoud telt: de verpakkingsmassa hoort bij de afweging. Voor vervoer in tanks vermeldt de tabel geen vrijgestelde hoeveelheid. Een kleine tanklading wordt dus niet vanzelf een vrijgesteld collo.
Er zijn twee controles tegelijk
De bruto massa van alle vervoerde gevaarlijke goederen samen mag voor deze regeling niet boven 3.000 kg komen. Daarnaast mag je per gevarenklasse en toepasselijke stofgroep de betreffende grens uit de tabel niet overschrijden. Sommige groepen hebben een grens van 300 kg; voor andere is de grens nul. Bij nul is deze vrijstelling voor die groep niet beschikbaar.
Daarom is “we hebben minder dan drie ton” geen volledig antwoord. Je moet ook de klasse, classificatie en eventueel de verpakkingsgroep kennen. Tel alle relevante partijen aan boord mee. Het gaat niet alleen om de laatste partij die je hebt aangenomen.
Wat blijft belangrijk?
Lees na 1.1.3.6.1 altijd 1.1.3.6.2. Daar staan voorwaarden die blijven gelden, onder andere over verpakking, kenmerking en etikettering, vervoersdocumenten en stuwplan. Ook zijn er voorschriften voor plaatsing en scheiding, met specifieke uitzonderingen voor bepaalde vervoersvormen.
Een vrijstelling is dus een pakket van voorwaarden. Je kunt niet één gunstige grens uit dat pakket kiezen en de rest vergeten. De checker op deze pagina ondersteunt de hoeveelheidstoets; beoordeel daarnaast de gegevens waarop de invoer berust en alle overige voorwaarden van de regeling.
Een eenvoudige rekencontrole
Fictief rekenvoorbeeld: twee partijen met een bruto massa van 1.600 en 1.500 kg komen samen op 3.100 kg. Ook als beide afzonderlijk bij een groep met een grens van 3.000 kg zouden horen, wordt de totale grens overschreden. De afzonderlijke vrachtbrieven veranderen het totaal aan boord niet.
Andersom kan een totaal van slechts 500 kg al buiten deze vrijstelling vallen als één partij bij een stofgroep met grens nul hoort. Werk daarom eerst met de juiste indeling en pas daarna met de optelsom. Bij een onduidelijke indeling is een berekening nog geen betrouwbare beoordeling.
Een extra pallet op het laatste moment
Fictief voorbeeld: de eerste lading is beoordeeld onder 1.1.3.6. Tijdens het laden komt een tweede partij gevaarlijke goederen erbij. Kun je de eerdere uitkomst blijven gebruiken?
Bekijk de uitleg
Nee. Herhaal de beoordeling voor de nieuwe totale lading. Controleer de bruto massa, grenzen per toepasselijke groep en de overblijvende voorwaarden. Werk documenten en stuwplan bij. Een eerdere berekening hoort bij de eerdere situatie.
Test je begrip
Probeer eerst zelf een antwoord te geven. Open daarna de toelichting.
Is 2.500 kg altijd vrijgesteld?
Nee. Naast de totale grens gelden specifieke grenzen en voorwaarden; sommige groepen hebben grens nul.
Telt alleen de nettomassa van de inhoud?
Nee. Deze regeling gebruikt de bruto massa.
Welk randnummer lees je na de grenswaarden?
1.1.3.6.2, met de voorwaarden die bij deze vrijstelling blijven gelden.
Van begrijpen naar toepassen
- Controleer totaal én stofgroep.
- Gebruik bruto massa en juiste indeling.
- Lees de voorwaarden na de tabel.
Bronnen bij deze uitleg
- Officiële Nederlandse ADN 2025
1.1.3.6.1 en 1.1.3.6.2; onderscheid met hoofdstukken 3.4 en 3.5 en 7.1.4.1.
- UNECE: ADN 2025 en correcties
Uitgave 2025; controleer ook de officieel gepubliceerde correcties.
Volledige uitleg en hulpmiddelen
Bekijk hieronder de aanvullende uitleg, illustraties en hulpmiddelen bij dit onderwerp.
↑ Terug naar de leeruitlegWat zijn vrijgestelde hoeveelheden?
In ADN 1.1.3.6 staat een vrijstelling die samenhangt met de hoeveelheid gevaarlijke goederen die aan boord wordt vervoerd.
Bij gevaarlijke goederen in colli moet je niet alleen kijken naar de totale bruto massa aan boord. Je moet ook controleren welke uitgezonderde hoeveelheid voor de betreffende klasse of categorie in de tabel is aangegeven.
Belangrijk: vrijgesteld betekent niet dat alle ADN-voorschriften vervallen. Er blijven voorwaarden van toepassing.
De hoofdregel
Voor het toepassen van de hoeveelheidsvrijstelling moet je twee controles uitvoeren.
1. Controleer de totale bruto massa
De totale bruto massa van de vervoerde gevaarlijke goederen mag niet meer bedragen dan 3.000 kg.
2. Zoek de grens in de tabel
Controleer vervolgens welke uitgezonderde hoeveelheid voor de betreffende klasse of categorie geldt: 0 kg, 300 kg of 3.000 kg.
Onthoud: alleen controleren of je onder 3.000 kg blijft, is niet voldoende. Voor bepaalde categorieën geldt een lagere grens of een hoeveelheid van 0 kg.
Tabel uitgezonderde hoeveelheden
In onderstaande tabel zie je per klasse en categorie welke uitgezonderde hoeveelheid in kilogram van toepassing is.

Let op bij 0 kg: dit betekent niet dat de stof niet vervoerd mag worden. Het betekent dat voor deze categorie geen gebruik kan worden gemaakt van deze hoeveelheidsvrijstelling.
Controleer een hoeveelheid
Gebruik onderstaande oefenhulp om een hoeveelheid te vergelijken met de grens uit de tabel.
Vrijstellingschecker
Kies de categorie en vul de opgetelde bruto massa van die categorie én het totaal aan boord in.
Tel voor deze categorie alle partijen bij elkaar op. Vul bij het totaal ook de andere relevante gevaarlijke goederen aan boord in. Goederen die volgens 1.1.3.6.5 buiten deze berekening vallen, tel je niet mee.
Bij meerdere gevaarlijke goederen: deze checker controleert één gekozen categorie. Controleer daarnaast de totale bruto massa van alle gevaarlijke goederen aan boord.
Vrijgesteld betekent niet regelvrij
Wanneer gebruik wordt gemaakt van de hoeveelheidsvrijstelling, blijven de voorwaarden van ADN 1.1.3.6.2 van belang.
Controleer de toepasselijke voorschriften voor de verpakking van de gevaarlijke goederen.
De toepasselijke voorschriften voor kenmerking en gevaarsetiketten blijven van belang.
De vereiste vervoersdocumenten voor de gevaarlijke goederen moeten aanwezig zijn.
Controleer ook de toepasselijke voorschriften voor het stuwplan.
Houd rekening met de voorschriften voor de plaats en wijze van stuwen aan boord.
Controleer de toepasselijke voorschriften voor het scheiden van verschillende gevaarlijke goederen.
Veelgemaakte fout: minder dan 3.000 kg aan boord betekent niet automatisch dat de hoeveelheidsvrijstelling kan worden toegepast. Controleer altijd eerst de juiste categorie in de tabel.
Hoe controleer je een lading?
Werk bij een oefenvraag of praktijksituatie steeds in dezelfde volgorde.
Bepaal de gevarenklasse en controleer of ook de verpakkingsgroep of een andere categorie relevant is.
Zoek in de tabel welke omschrijving bij de gevaarlijke goederen hoort.
Controleer of voor de categorie 0 kg, 300 kg of 3.000 kg geldt.
Controleer bij meerdere gevaarlijke goederen ook de totale bruto massa aan boord.
Praktijkvoorbeelden
Klasse 3 – verpakkingsgroep I
Er wordt 250 kg bruto aan gevaarlijke goederen van klasse 3, verpakkingsgroep I vervoerd.
De tabel geeft: 300 kg.
250 kg overschrijdt de grens van 300 kg niet.
Klasse 8 – overige stoffen
Er wordt 2.500 kg bruto vervoerd van gevaarlijke goederen die vallen onder de overige stoffen van klasse 8.
De tabel geeft: 3.000 kg.
2.500 kg overschrijdt de grens van 3.000 kg niet.
Klasse 6.1 – verpakkingsgroep I
Er wordt 50 kg bruto vervoerd van een stof van klasse 6.1, verpakkingsgroep I.
De tabel geeft: 0 kg.
Deze hoeveelheidsvrijstelling kan voor deze categorie niet worden toegepast.
Zo pak je een examenvraag aan
Komt tijdens het ADN-examen een vraag over uitgezonderde hoeveelheden voor? Werk dan systematisch.
